รวมหลักธรรมเบื้องต้น
กัลยาณมิตร และ บาปมิตรในพุทธศาสนา
(Good Friends and Evil Friends in Buddhism)
(เซ็น-ชิชิคิ-อะขุ ชิชิคิ)
บาปมิตร(เพื่อนชั่ว : อะขุ ชิชิคิ)ในทางพุทธศาสนานั้นคือ คนเหล่านั้นผู้ซึ่งคอยขัดขวางพวกเรา ไม่ให้พวกเรายึิดมั่น ปฏิบัติพุทธศาสนา เป็นผู้ซึ่งคอยสอนหลักคำสอนนอกรีตและชั่วร้าย ซึ่งนำทางให้คนเกิดความสับสนวุ่นวายปั่นป่วน
คำว่า "ชิชิคิ" ตามตัวหนังสือหมายถึง "การเข้าใจ" หรือ "การเรียนรู้" ซึ่งโดยกว้างๆ หมายถึง เพื่อนฝูง คนรู้จักคุ้นเคยกัน และครูผู้มีส่วนร่วมในความสัมพันธ์แห่งกรรมกับพวกเรา
ข้อความดังต่อไปนี้ มาจากบทที่ เมียวโช กอนโนะ ของ สัทธรรมปุณฑริกสูตร (The Lotus Sutra) ซึ่งได้อธิบายเอาไว้ถึงความ สำคัญของ กัลยาณมิตร-เพื่อนที่ดีในทางพุทธศาสนาว่า :
คนผู้ชายที่ดีและคนผู้หญิงที่ดี ผู้ซึ่งเคยได้หว่านเมล็ดแห่งคุณธรรมความดีงามเอาไว้แล้ว ก็จะพบกับเพื่อนที่ดีในทางพุทธ ศาสนาในชีวิตของพวกเขาทั้งหลาย เพื่อนทั้งหลายเหล่านั้นจะปฏิบัติบำเพ็ญทางพุทธศาสนา และสอนคนทั้งหลายให้รู้ถึงกุศล ผลบุญ และความเจริญรุ่งเรือง พวกเขาจะนำทางให้คนทั้งหลายไปสู่วิถีทางแห่งการรู้แจ้งเห็นจริงอันสูงสุด พระราชาผู้ใหญ่ยิ่งจะ ต้องถูกจูงใจให้เข้าสู่วิถีทางนี้ กัลยาณมิตร หมายถึง ความสัมพันธ์แห่งกรรมอันใหญ่ยิ่ง พวกเขาทั้งหลายจะคอยสอนคนอื่นๆ ให้ รู้จักพุทธศานา และเป็นเหตุทำให้พวกเขาใฝ่แสวงหาการรู้แจ้งเห็นจริงอันสูงสุดประเสริฐสุด
(Kaiketsu, P 657)
ประเภทที่ 1 เพื่อนที่ดีนั้นจะมีลักษณะเป็น"เพื่อนที่ดีในการคอยปกป้องคุ้มครอง"(gego no Zen-Chishiki)ผู้ซึ่งคอยช่วยเหลือ สนับสนุนผู้ปฏิบัติพุทธศาสนาและเป็นคนผู้ซึ่งคอยปกป้องคุ้มครองธรรมแท้จริง(The True Law)เพื่อที่ธรรมนั้นจะได้เผยแผ่ไปได้
ประเภทที่ 2 เป็น"เพื่อนที่ดีในการให้การแนะนำ"(kyoju no Zen-chishiki)หรือบุคคลผู้ซึ่งคอยสอนพุทธศาสนาแท้จริง
ประเภทที่ 3 คือ "เพื่อนที่ดีแห่งความเป็นมิตรมีมิตรภาพ" (dogo no Zen-chishiki)หรือบุคคลผู้ซึ่งคอยให้กำลังใจพวกเราใน การปฏิบัติพุทธศาสนาร่วมกัน
ประเภทที่ 4 เพื่อนที่ดีแห่ง"ตัวตนแท้จริงตามที่เป็นจริง"(jissai jiso no Zen-chishiki) ผู้ซึ่งนำทางพวกเราไปสู่การรู้แจ้งเห็น จริง
ในโงะโช่(Gosho) เรื่อง สามอาจารย์แห่งพระไตรปิฎก สวดมนต์ขอฝน ไดโชนิน (Daishonin) ได้เขียนเอาไว้ว่า :
เพราะฉะนั้น วิถีทางที่ดีที่สุดในการที่จะบรรลุพุทธภาวะได้ก็คือ การพบกับ เซ็น-ชิชิคิ หรือ กัลยาณมิตร ไม่่ว่าปัญญาของคน ผู้นั้นเองจะพาเขาไปได้ไกลสักเพียงใด ? ถ้าคนผู้นั้นจะมีปัญญามากพอที่จะแยกแยะร้อนออกมาจากเย็น เขาก็ควรแสวงหา กัลยาณมิตรออกมาได้ แต่การจะได้พบกับเพื่อนที่ดีนั้น เป็นสิ่งซึ่งยากมากที่สุดที่จะทำได้
(Shinpen-Gosho, p. 873, MW., vol. 6, p. 109)
ในทางตรงกันข้าม ท่านได้เขียนเอาไว้ดังต่อไปนี้เกี่ยวกับบาปมิตรผู้ซั่วร้ายในพุทธศาสนา โดยการอ้างอิงถึงนิรวาณสูตร เอา ไว้ในโงะโช่ (Gosho) ของท่านเรื่อง จดหมายตอบท่านโฮชินะ โกโร่ ทาโร่ :
แม้ว่าถ้าเธอถูกช้างตกมันเหยียบตาย เธอจะไม่ตกลงสู่วิถีทางอันชั่วร้ายสาม แต่ถ้าเธอถูกฆ่าโดยเพื่อนชั่วร้ายแน่นอนเธอ จะตกลงในมัน ช้างตกมันนั้นเป็นเพียงศัตรูของร่างกายของเธอ แต่เพื่อนชั่วร้ายเป็นศัตรูของธรรมที่ดี
(Shinpen-Gosho, p. 367, MW., vol.46, p. 51)
โดยทางพระสูตรฉบับนี้ ไดโชนิน (Daishonin) ได้สอนให้รู้ว่า การตายอันเกิดจากอุบัติหตุ หรือการตายที่ไม่ธรรมดานั้นทำ ลายเพียงร่างกายเท่านั้น แต่ไม่ได้เป็นเหตุทำให้ต้องตกลงในวิถีทางอันชั่วร้ายสาม อย่างไรก็ตาม เพื่อนชั่วร้าย ทำลายหัวใจอัน ทรงคุณธรรมความดีน่าสรรเสริญ และก่อให้เกิดความสับสนวุ่นวายขึ้นในจิตใจของพวกเรา และเป็นเสมือนพันธะผูกพันแห่งกรรม อันไม่ดี เขาจะนำทางพวกเราให้ตกลงสู่วิถีทางอันชั่วร้าย
ไดโชนิน (Daishonin)ได้ให้คำแนะนำเอาไว้ว่า คนทั้งหลายเหล่านั้นผู้ซึ่งปฏิบัติพุทธศาสนาแท้จริง(True Buddhism)ก็จะนำ เอาตนเองเข้าไปอยู่ทางฝ่ายเดียวกันกับเพื่อนที่ดี และทำให้ตนเองห่างออกจำคนเหล่านั้นผู้ซึ่งเป็นเพื่อนชั่วร้าย
ในโงะโช่(Gosho) เรื่อง"เกี่ยวกับพฤติกรรมของพระพุทธะ" (Shuju Ofurumai Gosho)นิชิเร็น ไดโชนิน (Nichiren Daishonin)ได้เขียนเอาไว้ว่า :
มากกว่าคนอื่นใด พระเทวทัตได้พิสูจน์ให้เห็นถึงความถูกต้องของคำสอนของศากยมุนี ในยุคสมัยนี้เช่นกัน มันไม่ใช่ เพื่อนๆ ของคนผู้นั้น แต่เป็นศัตรูของคนเหล่านั้น ผู้ซึ่งคอยช่วยเหลือสนับสนุนการก้าวเดินไปข้างหน้าของเขา
(Shinpen-Gosho, p. 1063, MW., vol.1, p. 186)
อย่างแน่นอนที่สุด จะมีบาปมิตรผู้ชั่วร้ายมากมายอยู่ในสิ่งแวดล้องของพวกเรา ดังนั้น จงคิดว่า เพราะคนทั้งหลายเหล่านั้น มีส่วนร่วมในพันธะข้อผูกพันแห่งกรรมกับพระพุทธเจ้าแท้จริง นิชิเร็น ไดโชนิน (Nichiren Daishonin)ผู้ซึ่งเป็นกัลยาณมิตรอันสำ คัญยิ่งของพระพุทธศาสนา พวกเราจะต้องยึดมั่นศรัทธาให้เข้มแข็งมากพอที่จะเปลี่ยนแปลงแม้แต่เพืื่อนชั่วร้ายให้กลายเป็นเพื่อนที่ ดี ซึ่งจะคอยช่วยสนับสนุนการปฏิบัติ พุทธศาสนาแท้จริง(True Buddhism)ของเขา ยิ่งไปกว่านั้นพวกเราจะต้องพิจารณาตรวจสอบ ดูการกระทำต่างๆของเราในทุกๆ วัน และใช้ความพากเพียรพยายามจนสุดกำลังเพื่อว่าพวกเราจะสามารถทำหน้าที่เป็นเสมือน กัลยาณมิตรในชีวิตของคนอื่นๆ ได้ และจงอย่าเส่ือมถอยความศรัทธาจนกลายเป็นเพื่อนชั่วร้ายของ พุทธศาสนาแท้จริง (True Buddhism) ไป